बिबाह
करिब एकबर्षको बसाइपछी काठमाडौदेखि दैलेख गएकिथिए म। दैलेख मेरो गृहजिल्ला जहाँ मेरा मैले र मलाई माया गर्ने मान्छे बस्छ्न हुन त काठमाडौम पनि माया गर्ने मान्छे नभएका भने हैन्न तरपनी म धेरै पछि बा आमा भाइबहिनी साथिसंग भेटेकी थिए म हुनत आफ्ना आफन्तसंग भेट्दा खुशी नहुने को नै हुन्छन् र यो दुनियाँमा म पनि साह्रै खुशी थिए।
दसै सकिए लगैतै केहिदिन पछिको कुरा हो कुनै काम बिशेषले त हैन तर एकजना दिदिसंग म प्रहरी चौकीमा पुगे त्यहा पुग्दा थाहा हुन्थ्यो दसै सकिसके पनि दसैको ह्यागले भने छोडेको छैन हाम्रा गाउघरका युवाहरूलाई त्यहा धेरै जसो मान्छेहरु दसैमा भएको झै-झगडा जुन चौकिमा पुगेकाछन ती मिलाउन ब्यस्त भैरहेका थिए। यसैपनि यस्ता कुरा सधै देखे सुनेको त हो त्यसैले यसतर्फ त्यति ध्यान दिन मन लागेन तर यसैबेला मेरो नजर एउटा गोलो घेरा बनाएर बसेका मान्छेहरुमाथी पर्यो अनि मलाई पनि त्यहा गएर जान्न मनलाग्यो के रहेछ भनेर,त्यहा एकजना धेरै त हैन यस्तै पचास पुगेका मान्छे अधबैंसे मान्छे त्यहिका अलि हुनेखाने जस्ता देखिने मान्छेसंग भन्दै थिए "छोराले नथापाएर ल्याइहाल्यो,छोराले ल्याएपछि मेरो बिहे गर्दिने कर्तव्य हो त्यहि गरिदिने कोसिस गरे मैले के बिराए हजुर जसरि पनि कुरा मिलाइदिनुहोस यहाबाट घर पुग्न दुइदिन लाग्छ। यहाँ बस्ने पैसा पनि छैन आज तीन दिन भैसक्यो यहाँ बस्न थालेको"। यो सब सुनेपछि मलाई अचम्म लाग्यो हैन यी बा के भन्दैहुनुहुन्छ यस्तो अनि मैले यहि भएका मान्छेबाट थाहा पाए उहाको छोरा माथि बालबिबाहको केश लागेको रहेछ अहिलेसम्म जुन पन्ध्र सोह्र बर्षका केटाकेटी मैले मेरा आँखा अगाडि देखिरहेकी थिए अब तिनिहरुको मासुम अनुहार देखेर मलाई माया लाग्न थाल्यो,जसलाइ जिन्दगी के हो ?,बिबाह भनेको के हो ?थाहा छैन उनीहरु नै बालबिबाहको शिकार भएर प्रहरी चौकीमा बसेका छन त्यो पनि आफ्नै गल्तिका कारण,कुरा के रहेछ भने केटाकेटी नौ कक्षामा पढ्दा रहेछन् र लभ गरेर भागेका रहेछन् ।
गाउघरको रित अनुसार छोराले बुहारी ल्याएपछि बिहे गरिदिनु कर्तव्य ठानेर बाउले बिहे गरिदिएछ्न तर जब बिबाह दर्ता गर्नुपर्यो केटाकेटी दुबैको उमेर बढाइ बिबाह दर्ता नगरपालिकाले गर्दै गर्दा प्रहरीले उनिहरुलाइ पक्राउ गरि प्रहरी चौकि ल्याएको रहेछ । अब यहाँ कस्को गल्ती भन्ने बाउआमाको, समाजको ! केटाकेटी नपढेका पनि हैन्न फेरि पढेका छन् स्कुलपनी जान्छ अनि उनिहरुलाइ थाहा पनि छ । प्रहरी कार्यलयले बालबिबाह विरुद्ध अभियान चलाइ रहेको छ,जनचेतनाका कार्यक्रम ल्याइरहेको छ तरपनी आजभोलि केटाकेटीहरु यस्तो काम बुझेर गर्छन कि नबुझेर गर्छ्न किताबमा पढ्दा पढ्दै पनि उमेर नै नपुगी बिबाह गर्छ्न अनि अभिभावकलाई जानेर होस नजानेर होस त्यस्ता काममा छोराछोरीको साथ दिनुपर्ने हुन्छ र दिरहेका हुन्छ्न ।
बालबिबाहका कारण आफ्नो स्वास्थे बिग्रन्छ,भबिस्य अन्धकारमा डुब्छ भन्ने जान्दाजान्दै पनि किन मान्छेहरु यस्ता कार्य गर्छन होला अनि यस्ता कार्यहरु तपाई हाम्रै समाजमा भैरहदा रोक्नु हाम्रो कर्तव्य हैन र कहिलेसम्म हामी यसरी मौन बस्ने यो त गम्भीर बिषय हैन र यो समस्या हेर्दा मात्र सानो हो तर यस्तै समस्याल्र नै हो समाजमा बिकराल समस्या उत्पन्न गराउने ।
यो त केबल एउटा प्रतिनिधि घटना मात्र हो।यस्ता घटना तपाईं हाम्रो समाजमा कति घटिरहेका छन् र घटिरहेका होलान् यस तर्फ कडा निगरानी राख्नु सरकार र प्रहरीको मात्र कर्तव्य हैन हामी सबैको कर्तव्य हो। अब तपाईं हामी मिलेर नै यस्ता घटनालाई रोक्नुपर्छ ताकी यस्ता घटनाका शिकार तपाई हाम्रा आफ्ना मान्छे नहुन त्यसैले स्वच्छ र सुन्दर समाज बालबिबाह मुक्त समाज प्रहरिको यो अभियानमा अब हामिसबैले पुर्ण सकृयताका साथ दिनुपर्छ र प्रहरीको यस्तो राम्रो अभियानलाई हामी सबैले सलाम गर्नुपर्छ ।