"सिल्भर जुव्ली" अर्थात पच्चीस औ वर्ष

प्यारी

तिमीलाई तिम्रो पच्चीस औ जन्मदिनको धेरै धेरै शुभकामना। तिमीले तिम्रो जिन्दगीको पच्चीस औ वसन्त पार गर्दै छौ जुन तिम्रो सम्पुर्ण जिन्दगीको एक चौथाई हो। जहाँबाट तिमी तिम्रो जिन्दगीको महत्त्वपूर्ण समयमा प्रवेश गर्दै छौ जसबाट तिम्रो भविस्यको थालनी हुदैछ। अबको सुरु हुने तिम्रो सम्पुर्ण जीवन भविस्य मात्र हो अब तिमीले गर्ने हरेक काम भविस्यको लागि भनेर हुनैछैनन् । तिमी स्वयंम तिम्रो भविस्यको संघारमा उभिएर भविस्यसंगै यात्रा गर्ने छौ। 

अबको तिम्रो जीवन तिम्रो लागी मात्र नभएर सम्पुर्णको लागि हुनुपर्छ । तिमीले गर्ने हरेक कामले तिम्रो वरपर रहेका मान्छेहरुलाई प्रभावित पार्ने छ। सबैले तिमीलाई आशाको प्रतिबिम्ब मानेर हेर्नेछन् त्यतिबेला तिमी कसैलाई निराश नतुल्याउनु ।यो जन्मदिन तिम्रो जिन्दगीको महत्त्वपूर्ण जन्मदिनको हो । जसको लागि तिमीले आफ्नो जिन्दगीको चौबीस वर्ष प्रतीक्षामा बिताएकी छौ जसलाई "सिल्भर जुव्ली" पनि भन्छन् ।  यो यस्तो खास समय हो जुन जिन्दगीको खास समयमा मात्र जिन्दगीमा आउँछ जीउन पाइन्छ, अनुभव गर्न पाइन्छ।

“नो मिन्स नो” पिलिज

“नो मिन्स नो” नै हुन्छ भन्ने कुरा बुझ्न हाम्रो समाजलाई अझ कयौं वर्ष लाग्ने छ सायद युग नै लाग्छ कि जस्तो लाग्छ ।

म कहिलेकाही सोच्छु हामीले गर्ने कुरा र हामीले देखाउने व्यवहार कति फरक हुन्छ। अरुको त के कुरा हिजोअस्ति मात्र बजारमा आएको सोफिया थापाको गीतमाथी जुनको खालको टिकाटिप्पणि भयो प्रतिक्रिया आयो, यसले हामी सबै सोच्न बाध्य बनायो अझ भनौ एक किसिमको गम्भिर बहसको माहोल नै छायो। जसलाई बचाउ गर्नको लागि पक्ष बिपक्ष नै खडा भयो।अझ पनि बचाउ पक्षहरु बचाउका लागि आवाज उठाउदै छन्, अनि आलोचक पक्षलाई आलोचना गरेर पुगेछैन।एकछिन गम्भिर सोचौ त के यो यति धेरै रोइलो गर्नु पर्ने विषय हो त? अनि एउटा सामान्य गीतमा यति धेरै रोइलो किन? के अब "नाइँ" भन्नै नपाइने हो त। यो सब पछि हामीले कस्तो खालको स्वतन्त्रतालाई आत्मसात गरिरहेका रहेछौ त भन्ने कुराको सवाल उठ्दैछ। समाज कसरी विकास हुँदै रहेछ।समाजमा कस्तो खालको ट्रेन बस्दै रहेछ त यी कुराहरु एकाएक गरेर छर्लङ्ग हुँदै छन् अब, जसलाई गम्भीर भएर सोच्नु हामि सबैका लागि अपरिहार्य भएको छ।

धर्म कै कुरा गर्यौ भने धर्मले जहिले पनि सहिष्णुता सिकाउछ, अनुशासन र मानव कल्याणको कुरा गर्छ। मैले कहिल्यै कुनै धर्मग्रन्थमा भेटेकी छैन कि कुनै एउटा कुरामात्र सर्वमान्य हुन्छ भनेर धर्मले सबैलाई बराबरी छौ, हौ र रहने छौ भन्ने सिकाएको छ।हो।हिजोका दिनहरुमा अशिक्षा, गरिबी ब्यापत थियो स्रोत साधनको पहुच थिएन मान्छेहरु सहि गलतको मझधारमा थिए।आज समाज परिवर्तित छ, मान्छेहरु आफ्नो स्वस्थ जीवन र सभ्य समाजको विषयमा गम्भिर भएर लगनका साथ सोचिरहेका छन्।भने तीजको व्रत बस्दिन, खुट्टा धोएर पानी खादिन भन्नू कुन गलत कुरा हो, कहाँनेर धर्मको बेइज्जत गर्नु हो, कहाँनेर धर्मलाई खलल पुर्‍याउनु हो।यो कुरा मैले कयौं पटक सोच्दा पनि बुझ्न सकिरहेकि छैन।

मानव सभ्य प्राणि हो।समाजमा सभ्य प्राणी बस्छन् भनेर बारम्बार हामीलाई बच्चादेखि नै पढाइन्छ, अझ भनौ रट्टा मार्न नै लगाइन्छ। के त्यसो भए हामीले यो कुरा पढ्नलाई मात्र पढेयौ त। व्यवहारमा लागि गर्नु पर्ने कुनै आवश्यक नै छैन त यदी मान्छे साच्चिकै सभ्य प्राणी हो भने किन यस्ता सामान्य विषयमा पनि अरुको अस्तित्वमा नै खलहल हुने गरि हमाल गर्न पुग्छ र सभ्यताका सारा बाध फुटाइदिन्छ।

अचम्म लाग्छ धर्मको खोल ओडेर कोहि कसरी यति घटिया बन्न सक्छ, यति नराम्रो गर्न सक्छ। “धर्मको पुजारी हु”! भन्नेले, “धर्मको रक्षक हु” भनेर दावा गर्नेले के एउटी नारीको इज्जत गर्नु पर्दन कि धर्ममा नारीको इज्जत पनि गर्नु हुँदैन भनेर लेखेको छ। नारीको इज्जत समस्त सृष्टिको इज्जत हो भनेर कहिले बुझ्छन् होला धर्मको रखवाली गर्नेहरुले।

धर्म संस्कृतको कुरा एकातिर राखेर एकदमै सामान्य भएर सोचौ कहाँनेर धर्मको बिरोध गरेको छ सोफियाको गीतले। आफूलाई के सहि लाग्छ। के गलत लाग्छ त्यो आफ्नो कुरा हो।“म यसो गर्दिन” भन्न मज्जाले पाइन्छ र त्यो कुरा अरुलाई मन परे अरुले पनि फलो गर्न मज्जाले पाउछन्। रहयो मन नपर्नेहरुको कुरा मन नपराउन पनि पाइन्छ तर मन परेन भन्दैमा कसैको सोचमाथी नै प्रतिबन्ध लगाउनु कहाँको न्याय हो। यसै त देशमा न्याय हराएको झै भएको छ, न्याय मरेको झै भएको छ अझ हाम्रो छुद्रो र असभ्य व्यवहारले न्यायको इज्जतको तमासा बनाउन कति उचित होला यसतर्फ किन सोच्दैनन् मान्छेहरु।

अझ हाम्रो समाजका मान्छेहरू "डबल स्ट्यान्डर्ड" को कुरा गर्न कत्ती पछि हट्दैनन्।चोकमा, चिया पसलमा, चौतारी गफमा बसेर आनन्दले  लैङ्गकि समानताका ठूला ठूला कुरा गर्छन्, धर्मको जयजयकार गर्छन् जब यही कुरा वास्तविकतामा निभाउनु पर्ने समय आउँछ अनि सुरु हुन्छ “धर्मले यसो गर्नु हुदैन भन्छ, उसो गर्नु हुदैन भन्छ” धर्म कै नाममा मान्छेलाई गिराउने खेल बढो आन्नदले खेलिन्छ अनि तालि पिट्दै आन्नद लिन थाल्छन्।के यो सब पनि धर्मले गर भन्छ त।धर्मले केही राम्रा कुरा पनि गर्नुपर्छ भनेको होला यसतर्फ मान्छेहरुको समाजको ध्यान किन जादैन।खै यस्ता कुरालाई मान्छेले अनुशरण गरेको।

तीजमा व्रत बस्नु नबस्नु आफ्नो मनको कुरा होला तर खुट्टा धोएर पानी खानु सहि होइन।धर्मको नाममा हुने कुसंस्कार र कुरितिलाई परिसकृत गर्दै जानू आवश्यक छ, आउदो पिडिहरु यस्ता कुसंस्कार र कुरितिका सिकार नबनुन त्यो हाम्रो आजका पुस्ताको जिम्मेवारी हो। रह्यो चुरा पोते र सोह्र शृङ्गारको कुरा। पहिलो कुरा महिलाहरु यसै त दास बनाइन्छन् र दोस्रो दुखको कुरा महिलाहरु दास बनेको पत्तो पाउदैनन् ।

यसै त सदियौ देखि धर्मको नाममा दास बनिरहेका छन् महिलाहरू, अर्कोतिर पुँजीले महिलाहरुलाई यसरि गलाउदै लगेको छ कि यसको चङ्गुलमा जकेटिएका  महिलाहरु चाहेर पनि यसको पन्जाबाट फुत्किन सकिरहेका छैनन्। त्यसैले हामी महिला आफूले पनि आँखा उघार्न जरुरी छ, चिहाएर र यो पुँजिपतीको बजार बुझ्न आवश्यक छ, धर्मको भारीलाई एकातिर राखेर सोच्न जरुरी छ कि हामी कहाँ कति र कसरी प्रयोग भइरहेका छौ भनेर, र आफूलाई यो सबैबाट बाहिर निकाल्न हामी आफैले कम्मर कसेर लाग्नु पर्छ।किनकि यहाँ कोहि हाम्रो मसिया छैन न शुभचिन्तक नै छन् हाम्रो।छन् त केवल हाम्रो लागि कदम कदममा जाल फिजाउनेहरु,सर्प झै डस्नेहरु।त्यसैले फेरि पनी सोफियाका यि शब्दलाई आत्मसात गर्दैः-

अबको तीज, नो व्रत प्लिज

नो खुट्टाको पानी

रङ्गीबिरङ्गी चुरा र साडी, गहनाको भारी

गुडियाजस्तै सजिएर नखाने दर हामी’

आफूलाई मन नमरेको कुरालाई "नो" भन्न सक्नु पर्छ।र कुनै धर्मका रखवालाहरु यो अधिकार छैन कि कसैको स्वतन्त्रता माथी नै बन्देज लगाउन। अब खबरदार! “नो” शब्दका विरोधिहरु किनकि "नो" शब्द को अभ्यास सुरु भइसकेको छ र आगामिक दिनहरु यो शब्दको अभ्यास अझ बढी हुनेछ।

माटो र जीवन

“माटोमा सुन फल्छ”, भन्छन्।“माटो जननिभन्दा पनि माथी हुन्छ, उच्च हुन्छ” भन्छन्। आमाले जीवन दिएकी हुन्छिन् र जीवनलाई अनेकौं किसिमका रंगले रङ्गाएकि हुन्छिन्।आमा बिनाको जीवन साह्रै कहालीलाग्दो हुन्छ, जसलाई कल्पना पनि गर्न सकिदैन। मैले माटोमा सुन फलेको देखेकी छैन, न फूल फुलेको नै देखेकी छु। माटोमा जीवन पाएर आकाशमा फुल्ने फूललाई माटोसँगको नाता थाहा नहुँदोरहेछ। माटोको रगत चुसेर फूल बाँचिरहेको हुन्छ, फुलिरहेको हुन्छ। सुवास छर्न सके छर्छ नसके छर्दैन। मिठा लागे भँवराको साथ पाउछ नलागे कसैले वास्ता गर्दैनन्। तर पनि माटोलाई यो सबसँग केहि वास्ता छैन, न ऊ केही बोल्छ नै बरु आफ्नो छातीमा उम्रिएका अमृत होस् वा बिष सबैलाई माया गरिरहन्छ, आफ्नो नियती सम्झेर सबैलाई एकनास रक्तसेचन गरिरहन्छ।

मैले प्रेमसँग प्रेम गरे! औधी प्रेम

मलाई थाहा छ मैलेभन्दा बढी तिमी मलाई याद गर्छौ बस तर तिमीलाई यो थाहा छैन कि  त्यो यादले अब मलाई सकुन दिदैन, खुशी बनाउदैन, प्रेमको महसुस गराउदैन। साच्चै प्रीयतम अन्जाम जानेर पनि मोहोबब्त हुन्छन् र! गरिन्छ र! तिमीले के सम्झियौ थाहा भएन तर म पागल थिएन बस मोहोबब्त कि आदि थिए, नपत्यार हेर दिल टुटिसक्दा पनि तिमी छुटिसक्दा पनि मोहोबब्त सकिएकै छैन,बरु अझ बढेको छ, अझ फक्रिएको छ, फूलेको छ।

प्रियतम तिमी जहाँ भएपनि मेरा नजरले तिमीलाई पछ्याइ रहनेछन् चाहे नजरले होस् चाहे मनले, साच्चै भन्नू पर्दा मनले हेर्न साह्रै सजिलो छ मायालु नजरले त कहिलेकाही धोका पनि दिन्छन् मनले हेर्नलाई केहि गर्नै पर्दैन बस आँखा बन्द गरे पुग्छ ।